Een studiedag voor VMBO-docenten over het examen geschiedenis


In samenwerking met de VMBO-cie van de VGN zal de Universiteit Utrecht/IVLOS een studiedag voor docenten geschiedenis van het VMBO aanbieden op vrijdag 6 november 2009 van 10.00 tot 16.00 uur
in zaal Blauw van het Marinus Ruppertgebouw, Leuvenlaan 2 in de Uithof te Utrecht.

In 2008 hebben we een studiedag georganiseerd over het Historisch Overzicht vanaf 1900.

Nu zal er ook aandacht worden besteed aan de samenhang met het andere examenonderwerp voor het VMBO, namelijk staatsinrichting. Wij zullen tevens kijken naar hoe je als docent grote lijnen en chronologie aanbrengt en hoe je ervoor zorgt dat jouw leerlingen dit vasthouden en op de juiste manier toepassen in het SE en CSE.

Paul Kalma (PVDA Tweede Kamer), Jan de Vries (ILS Nijmegen) en Huub Kurstjens (CITO) zullen lezingen verzorgen. Daarnaast worden er workshops aangeboden die aansluiten bij het examen-programma: over het gebruik van beeldbronnen (Lammert Doedens); verhalen en hoorspelen (Bjorn Wansink en Marijn Frederiks); activerende werkvormen (Jaap Patist); en het gebruik van een spel (Geert van Besouw). Ook zullen Huub Kurstjens en Gerard Rozing een workshop verzorgen over de voorbereiding van de leerlingen op het examen door examenvragen van het afgelopen jaar te bespreken.

Het doel van deze studiedag is docenten informatie en concrete werkvormen mee te geven zodat ze hun leerlingen effectiever kunnen voorbereiden op het vmbo-examen geschiedenis.

Kosten:
150 euro (incl. drinken, lunch, nascholingscertificaat en reader met literatuur en werkmateriaal)
Meerdere docenten van dezelfde locatie van een school krijgen een korting van 15 euro.

Programma  
09.30 - 10.00 Inloop en registratie met koffie en thee in hal Ruppert bij zaal Blauw
10.00 - 10.05 Welkom door Hanneke Tuithof (UU) in zaal Blauw
10.05 - 10.30

Inleiding door Paul Kalma (lid Tweede Kamer voor PvDA) in zaal Blauw.
Paul Kalma is lid van de Tweede Kamer voor de Partij van de Arbeid. Tot 2006 was hij langdurig werkzaam bij het wetenschappelijk bureau van de PvdA, de Wiardi Beckman Stichting – sinds 1989 als directeur. Als Kamerlid is hij actief op het terrein van Binnenlandse Zaken (democratische vernieuwing en grondwet, kiesrecht, topinkomens publieke en semi-publieke sector) en op dat van Economische Zaken, Sociale Zaken en Financiën (corporate governance, medezeggenschap, maatschappelijk verantwoord ondernemen). Hij zal spreken over de positie van het vmbo en de vakken geschiedenis/staatsinrichting op het vmbo en over burgerschapsvorming.

10.30 - 11.00

Overzicht examenprogramma door Huub Kurstjens (CITO) in zaal Blauw.
In de lezing wordt aandacht geschonken aan de positie van het vak geschiedenis als examenvak in het vmbo, aan de rollen die CvE en Cito spelen binnen de examenproductie, aandacht voor de Septembermededelingen en de Syllabus, enkele uitgangspunten bij de examenproductie, resultaten van de vragenlijst na afname van het centraal examen, enkele vragen uit het afgelopen examen die tot discussie hebben geleid en het examenprogramma in de toekomst. 
11.00 - 11.15 Verplaatsen naar zalen voor workshops
11.15 - 12.30 Workshops.

Workshop 1:
Activerende werkvormen door Jaap Patist (HU) in zaal Ruppert 104
Met behulp van activerende werkvormen gaan we aan de slag met de vaardigheden
standplaatsgebondenheid en inleving om zo elementen uit de stofomschrijving staatsinrichting meer vorm en inhoud te geven. Die vorm en inhoud koppelen we tevens op een creatieve manier aan het historisch overzicht van de 20ste eeuw.

Workshop 2:
Verhalen en hoorspelen (Bjorn Wansink en Marijn Frederiks)  in zaal Ruppert 102.
Deze workshop zullen Bjorn Wansink (UU) en VMBO-docent Marijn Frederiks hun site met allerlei hoorspelen speciaal gemaakt voor het onderwijs presenteren. Er wordt voornamelijk aandacht besteed aan het hoorspel 1848. Dit hoorspel was een succes bij VMBO vier. Het maakte het onderwerp staatsinrichting tastbaarder voor de leerlingen.
We zullen met elkaar discussiëren op welke manieren de hoorspelen in de klas zijn in te zetten. Ten slotte zullen de deelnemers van de workshop zelf aan de slag met het maken van een ‘’hoorspel’’.

Workshop 3:
Beeldbronnen (Lammert Doedens)  in zaal Ruppert 103.
In de workshop zal Lammert Doedens een model demonstreren waarmee leerlingen kunnen oefenen met examen vragen waarin politieke prenten voorkomen. De deelnemers gaan zelf aan de slag met vragen over poltieke prenten en leren zo hoe ze hun leerlingen kunnen voorbereiden op de toch wel vaak als lastig ervaren vragen.

Workshop 4:
Een spel (Geert van Besouw) in zaal Ruppert 109.
“Partij en zo”
In deze workshop wordt een spel gepresenteerd en gespeeld waarbij leerlingen via allerlei opdrachten leren over staatsinrichting. Het is een variant op ‘party en co’, waarbij de leerlingen via het uitvoeren van opdrachten over een spelbord naar het eind bewegen.
12.30 - 13.30

Lunchpauze Balkon PI (boven het restaurant van het Educatorium)
13.30 - 14.15

Hoe bereid je de leerlingen voor op het examen aan de hand van examenvragen (Huub Kurstjens en Gerard Rozing) in zaal Blauw.
Docenten ontvangen informatie over de syllabus, de eindtermen en de opbouw van het examen. Daarnaast aandacht voor de koppeling eindtermen en vraagstelling. Met andere woorden: wat voor soort vragen kunnen gesteld worden.
14.15 - 14.30 Korte pauze
14.30 - 15.15

Interactieve lezing door Jan de Vries in zaal Blauw.
“Hoe jonger, hoe Wilder(s)!”
In een interactieve lezing laat Jan de Vries (jarenlang vmbo-docent en nu vakdidacticus geschiedenis aan de RU in Nijmegen) met ‘You Tube’ en ‘gangsta-rap’ uitdagende lesvoorbeelden zien voor burgerschapsvorming in de geschiedenisles.
15.15 - 15.45 Borrel in de hal Ruppertgebouw bij Zaal Blauw